Wyrób insygniów – dla uczelni oraz innych instytucji państwowych i prywatnych

Wyrób insygniów dla uczelni i instytucji

Każda władza ma swoje atrybuty. To odróżnia osoby umocowane w określonych kompetencjach od innych. Choć dzisiaj pełnią one funkcję bardziej tradycyjną, to stanowią istotny element kulturowej tożsamości – narodów, urzędów, instytucji i innych społeczności. Jako artysta i specjalista z wieloletnim doświadczeniem zajmuję się profesjonalnym wykonaniem takich insygniów. W tym artykule zaś chciałbym nieco przybliżyć wszystkim czytelnikom to zagadnienie. Zachęcam do lektury.

Czym są insygnia?

Nazwą tą określamy materialne znaki i atrybuty związane z wybranym urzędem, godnością lub członkostwem w określonej wspólnocie. Pełnią one funkcję:

• symboliczną – są utożsamiane jednoznacznie z władzą, mandatem, przynależnością do danej organizacji oraz z tożsamością konkretnej instytucji,
• proceduralną – często są wykorzystywane w różnych ceremoniach, np. inauguracjach, podczas przekazywania funkcji czy w trakcie oficjalnych posiedzeń,
• historyczno-legitymizacyjną – stanowią połączenie obecnej władzy z tradycją, jednocześnie wskazując na ciągłość danej instytucji czy organizacji.

Wyróżnia się szereg różnych insygniów. Wśród nich są m.in.:

• łańcuchy na szyję,
• buławy, laski i berła,
• pierścienie i sygnety,
• odznaki, plakiety, ordery i naszywki,
• sztandary, chorągwie, proporce, tarcze i „Kury” (Srebrne Kurki).

Niektóre instytucje i władze łączą wybrane insygnia ze sobą. Inne – wykorzystują tylko pojedyncze elementy. Każdy z nich jednak ma istotne znaczenie dla konkretnej funkcji czy urzędu.

Z czego wytwarzane są insygnia?

Atrybuty te wykonywane są z najróżniejszych materiałów. Ich dobór zależy od tradycji danej wspólnoty czy organizacji. Insygnia jako symbole władzy zwykle produkuje się z metali szlachetnych, takich jak złoto i srebro, a także półszlachetnych, w tym mosiądzu czy brązu (często się je wówczas pozłaca lub pokrywa srebrem). Warto przy tym wiedzieć, że wiele insygniów wykonywanych jest nie z czystego metalu, ale mają np. drewniane rdzenie. Wynika to z kilku powodów. Przede wszystkim – są one dzięki temu lżejsze. Ponadto – pozwala to zaoszczędzić materiał. Po trzecie – takie atrybuty są zwyczajnie tańsze. To, w jaki sposób i z jakich materiałów powstaną wybrane insygnia, w ostateczności zależy od zamawiającego.

Oprócz tego często się jeszcze różnego rodzaju kamienie (szlachetne i półszlachetne) oraz bursztyn. Służą one jako dekoracyjne osadzenia np. w berłach lub medalionach. Do detali heraldycznych natomiast często wykorzystuje się emalia i grawerunki.

Dlaczego insygnia są ważne?

Istotność insygniów wynika z faktu ich symboliki. Są fizyczną oznaką legitymizacji i widoczności władzy – czy to uczelnianej, czy samorządowej. Z drugiej strony, jak wspominałem wyżej, stanowią istotny element ceremoniału i protokołu. Używane w czasie inauguracji, posiedzeń czy innych uroczystości, pomagają w porządkowaniu ich przebiegu. W poszczególnych organizacjach obowiązują całe protokoły, dotyczące używania atrybutów, w tym np. związane z nałożeniem łańcucha po zaprzysiężeniu włodarza miasta.

Są także ważne z perspektywy tożsamości i historii instytucji, organizacji czy regionu. Niejako wiążą dane osoby ze społecznością, jaką reprezentują i – w taki czy inny sposób – zarządzają. Są więc materialnym nośnikiem ciągłości władzy i tradycji. Utożsamia się je również z określonymi wartościami (np. obowiązkiem służby lokalnej społeczności czy poświęceniem się rozwojowi nauki).

Insygnia władz uczelni

Uczelnie publiczne, jak i niektóre prywatne, mają własne insygnia, świadczące o władzy rektora nad całym uniwersytetem, akademią czy politechniką. Co więcej – te tradycyjne atrybuty są także przyznawane dziekanom zarządzającym wydziałami i instytutami. Wśród nich są m.in.:

• berła,
• łańcuchy,
• sygnety i pierścienie.

Często powtarzalnym motywem na nich jest godło państwowe (tj. orzeł biały w koronie). Jednakże warto mieć na uwadze fakt, że nie wszystkie uczelnie stosują ten wzór. Niektóre decydują się na stosowanie lokalnych lub innych wzorów heraldycznych.

Warto wiedzieć, że dla wielu uczelni wytwarza się jeszcze jeden typ insygniów – laski pedlowskie. To rodzaj lasek kierowniczych używanych przez pedli. Pedlami niegdyś byli strażnicy porządku na uniwersytecie. Dzisiaj to osoby odpowiedzialne za protokół i organizację ceremonii. Choć dzisiaj ta funkcja wciąż istnieje, to jest w praktyce mniej zauważalna. Laski pedlowskie wykonuje się zwykle z drewna, a ich szczyt zdobi metalowa głowica lub okucie z herbem uczelni czy innymi emblematami.

Tworząc je, zawsze należy dbać o jakość i detale. Często bowiem przez lata służą one kolejnym rektorom i dziekanom, będąc symbolem ich prestiżu. Z tego powodu, wykonując je na zlecenie uczelni, dokładam najwyższych starań, by każde insygnium odzwierciedlało status wybranych pracowników naukowych.

Insygnia dla urzędników – państwowych i samorządowych

Choć w niektórych miastach, zwłaszcza tych o długich tradycjach samorządowych, do atrybutów władzy zalicza się sygnet i berełko, to podstawowym insygnium w Polsce dla włodarzy miast i gmin są łańcuchy. Nie mają one jednolitego wzoru, ale Komisja Heraldyczna wydała jasne wskazówki, jak powinny się one prezentować.

Przede wszystkim istotnym elementem takiego insygnium jest klejnot z herbem. Na łańcuchu mogą się pojawiać także wizerunki Orła Białego, ale wówczas zawsze muszą one być powyżej miejskiej heraldyki (a jeśli są dwa – to jako eksponowane ogniwa, mocuje się je skośne względem klejnotu; to samo tyczy się innych istotnych symboli lub wizerunków patronów miejscowości). Dodatkowo funkcję ogniw mogą pełnić osobne medaliony z różnymi wyobrażeniami, istotnymi z perspektywy konkretnej jednostki samorządowej.

Co istotne – łańcuchy wójtów, burmistrzów i prezydentów miast mogą się między sobą różnić dostojnością, co wynika z charakteru jednostek, jakimi zarządzają. Wójtowie przykładowo mają skromniejsze insygnia, gdyż są włodarzami gmin wiejskich. Burmistrzowie natomiast zajmują stanowiska w gminach wiejsko-miejskich lub miejskich, wobec czego zarówno materiał, jak i ornamentyka mogą być bogatsze. Najmocniej zdobione są łańcuchy zarezerwowane dla prezydentów miast.

Warto wiedzieć, że łańcuchy noszą także przewodniczący rady. Są one skromniejsze względem przedstawicieli samorządowej władzy wykonawczej, ale pełnią równie istotną funkcję.

Insygnia bractw kurkowych

Bractwa kurkowe to intrygujące społeczności, które w ostatnim czasie się reaktywuje. Ich historia sięga średniowiecza, a misja pozostaje ta sama – przygotowanie mieszkańców miast do walki zbrojnej na wypadek ataku wroga. Obecnie opierają się one na Bractwach Strzeleckich z całego kraju, ale i działają w szerszych, europejskich zrzeszeniach.

W Bractwach istnieje ścisła hierarchia. Dorocznie m.in. wyłania się Króla Bractwa, czyli osobę, która zdobyła tytuł w czasie specjalnych zawodów. Król ma jednego lub dwóch marszałków wspierających go. Poza nimi pewne insygnia noszą prezesi oraz starsi bractwa.

Atrybuty te są ustalane przez zarządy Bractw i zatwierdzane przez Walne Zebrania członków. Muszą przy tym być zgodne z obowiązującym prawem. Podstawowym insygnium króla jest Srebrny Kur, będący klejnotem władzy, a także łańcuch królewski, który powinien odznaczać się bogactwem, odpowiednim dla tytułu. Także marszałkowi noszą swoje łańcuchy. Ponadto królowi przysługuje m.in. szabla, a marszałkom – laski marszałkowskie.

Profesjonalne wykonanie insygniów

Ze względu na istotę dla danej społeczności – czy to lokalnej, naukowej, czy bractw, wzorzec insygniów jest zazwyczaj wewnętrznie regulowany. Wykonanie zaś powinno być zgodne z projektem, artystyczną dbałością oraz ww. wskazówkami Komisji Heraldycznej. Jako profesjonalista z wieloletnim doświadczeniem, dokładam wszelkich starań, aby atrybuty władzy np. rektorskiej, burmistrza czy króla bractwa były wykonane z najwyższą troską o każdy detal. By dowiedzieć się więcej – zachęcam do kontaktu.