Realizacje pracowni A. Bandkowskiego – korony do obrazów sakralnych

Pracownie złotnicze zajmują się różnego typu zleceniami. Wielu przedstawicieli naszego cechu wykonuje nie tylko biżuterię, ale także realizuje zlecenia związane ze sztuką sakralną. Tak też działa pracownia autorska Andrzeja Bandkowskiego, której jedną ze specjalności jest wykonanie koron do obrazów świętych, a konkretnie ujmując – Matki Boskiej i Dzieciątka Jezus. Tego typu zadania wymagają wyjątkowej uwagi i pieczołowitości, gdyż w tym przypadku, jako specjaliści w swojej branży, odpowiadamy za to, aby ozdoba obrazu prezentowała się pięknie i z właściwą godnością. Poniżej prezentuję pokrótce proces powstawania takich koron, ale i przykładowe realizacje w wykonaniu mojej pracowni. Zachęcam do lektury.

Czym są korony do obrazów sakralnych i jaką pełnią funkcję?

Nazywane też koronami wotywnymi, są przedmiotami ozdobnymi wykonanymi z metali szlachetnych, w tym m.in. złota, srebra, a także niektórych stopów, czyli przykładowo z:

• brązu,
• mosiądzu,
• innych stopów metali nieszlachetnych.

Umieszcza się je na obrazach przedstawiających najczęściej Chrystusa, Maryję Pannę, a czasem wybranych świętych Kościoła Katolickiego.

Korony mogą być projektowane w różnym stylu. Niekiedy są wykonywane jako proste, ażurowe diademy, innym razem tworzy się je w formie zamkniętej, będącej symbolem suwerenności. Często są wzbogacane dodatkowymi elementami, w tym np. gwiazdami, kamieniami szlachetnymi, półszlachetnymi lub perłami. Innymi słowy – symbolizują najwyższą godność przedstawionych na nich postaci.

Korony na obrazy mają różne funkcje. Podstawowa to ta związana z oddaniem czci i szacunku ukazywanej postaci, a także podkreślenia ich monarszej godności (Chrystus Król i Maryja – Królowa Nieba i Ziemi). Są one również symbolem wiecznej chwały i podkreśleniem trwałego tryumfu dobra nad złem.

W wymiarze bardziej „ludzkim” często są one fundowane w formie podziękowania – wotów. Ich wykonanie mogą zlecić wierni wywodzący się z konkretnej parafii – zarówno całe grupy, jak i pojedyncze, prywatne osoby. Nierzadko fundatorami są różnego rodzaju organizacje pozarządowe, jak i związane z samorządami lub władzami centralnymi. Stanowią bowiem dla wielu sposób wyrażenia wdzięczności za otrzymane łaski – czy to uzdrowienie, czy spełnienie innych modlitw. Ponadto – przygotowanie takich koron zleca się w sytuacji, gdy opiekunowie danego obrazu pragną podkreślić jego znaczenie, np. jako obrazu cudownego czy sanktuaryjnego.

Koronacje obrazów często wiążą się z uroczystym obrzędem. Wizerunek Matki Boskiej często jest koronowany w miesiące maryjne, celem podkreślenia istoty jej postaci i zwrócenia większej uwagi wiernych na nią w tym okresie.

Jak wygląda przygotowanie takich koron?

Znając już funkcję tych koron i jakie formy mogą przyjmować, warto poświęcić uwagę temu, w jaki sposób one powstają. Można wyróżnić kilka istotnych faz pracy nad takim dziełem. To m.in.:

• moment konsultacji i ustalania szczegółów ze zleceniodawcą,
• faza projektowania, z uwzględnieniem wszelkich uwag ze strony zamawiającego,
• proces realizacji i umieszczenia ich na obrazie.

Faza przyjęcia zlecenia i konsultacji ze zleceniodawcą

Całe zlecenie zaczyna się od pierwszego kontaktu klienta z pracownią. Zleceniodawca dostarcza wszelkich informacji o obrazie, własną wizję danego projektu, a także przedstawia oczekiwania względem wykonanej ozdoby. To ważne, by rzemieślnik miał wszelkie potrzebne dane, w tym historyczne, aby korony były dopasowane do określonego kontekstu.

Kolejnym krokiem w tej fazie jest analiza obrazu. Musi być ona drobiazgowa, aby nadany koronom kształt, gabaryt, a także kolorystyka i dobrane ozdoby pasowały do malunku jako całości. Trzeba też zbadać materiał, na którym korony będą się utrzymywać, gdyż to pozwoli dobrać odpowiednią metodę montażu.

Na tym etapie klient określa również pewne detale, w tym np. surowiec, z jakiego mają być wykonane korony. Co do zasady najczęściej obecnie wykorzystuje się złoto, złoconą blachę oraz srebro. Wspólnie ustalamy dodatkowe ozdoby mające znaleźć się na nich – począwszy od np. kamieni szlachetnych czy pereł, po dobrane do konkretnego obrazu formy, w tym – przykładowo, wyżej wspomniane gwiazdy jako symbol Królowej Niebios. To ważne szczegóły, gdyż wpływają nie tylko na projekt, ale i cenę realizacji zlecenia.

Faza projektowania

Po ustaleniu tych szczegółów przystępuję do pracy projektowej. Mając wizję klienta, a także zestawiając ją ze swoim wyobrażeniem, jak mogłyby takie korony wyglądać, przygotowuję nie tylko wizualizację, którą przedstawiam zleceniodawcy do akceptacji, ale i skrupulatnie planuję każdy etap działania, określając metody pracy, narzędzia i techniki, jakie wykorzystam, by osiągnąć zamierzony rezultat. Projekty mogą być bardziej klasyczne, uwzględniające tradycyjną heraldykę królewską albo nawiązujące bardziej do stylu barokowego, charakteryzującego się przepychem i często promienistymi motywami, jak i bardziej nowoczesne.

W projektowaniu wyrobów złotniczych często korzystam też z wizualizacji 3D, dzięki temu mogę lepiej przyjrzeć się, jak finalnie będzie prezentować się dana ozdoba, a także czy spełnia ona oczekiwania zleceniodawcy. Natomiast – kiedy przyjmie zaprezentowaną mu koncepcję, przystępuję do pracy.

Wykonanie koron i umieszczenie ich na obrazie

Następnym etapem jest już wykonanie projektu od podstaw. Korzystając zarówno z tradycyjnych narzędzi i technik złotniczych, jak i nowoczesnej technologii (w tym m.in. precyzyjnej laserowej), pracuję na wybranych surowcach z troską o to, aby każdy element koron był wykonany z dbałością o nawet najmniejszy detal, a jednocześnie – by ozdoba odpowiadała warunkom, w jakich będzie funkcjonowała. Dzięki temu mam pewność, że będzie ona adekwatna do godności obrazu, na którym przyozdobi głowę Matki Boskiej czy Dzieciątka Jezus.

Przykładowe realizacje zleceń na korony do obrazów sakralnych

Na mojej artystyczno-rzemieślniczej drodze złotnika, jaką dotychczas przebyłem, miałem zaszczyt kilkukrotnie pracować nad ozdobami na obrazy sakralne. Pod koniec lat 90. na przykład otrzymałem zlecenie wykonania korony do obrazu Matki Boskiej Pokornej w Sanktuarium w Rudach. To m.in. w tym przypadku korony zostały zrealizowane w formie odpowiadającej barokowemu stylowi – z promienistymi obręczami, a także otaczającymi postacie gwiazdami. Warto dodać, że obraz już udekorowany koronami został poświęcony przez Jana Pawła II w Gliwicach.

Kolejny przykład to przygotowanie koron do ikony Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Kościele Podwyższenia Krzyża Świętego w Klasztorze Redemptorystów w Gliwicach. W tym przypadku projekt zakładał bardziej tradycyjną formę z zamkniętą konstrukcją i liliami heraldycznymi. Ponadto są one wysadzana kamieniami szlachetnymi, a także perłami. Zlecenie zostało zrealizowane w roku 2013, a korony zostały poświęcone przez papieża Franciszka w Rzymie.

Ponadto – w 2015 roku realizowałem zlecenie na korony do obrazu Matki Boskiej z Dzieciątkiem w Kościele Klasztoru Franciszkanów Mniejszych Toruń-Podgórz. Również w tym przypadku projekt zakładał wykonanie koron w formie zamkniętej, w tradycyjnym stylu, z wykorzystaniem kamieni szlachetnych oraz pereł. Podobnie, jak w powyższym przykładzie, zostały one poświęcone przez papieża Franciszka.

Korony do świętych obrazów – podsumowanie

Niezależnie, czy projektuję i wykonuję biżuterię, czy też zajmuję się ozdobami do obrazów sakralnych – przywiązuję ogromną wagę do detali i jakości wykonanych wyrobów. Przygotowanie koron do przedstawień Matki Boskiej i Chrystusa to najwyższy zaszczyt, ale i odpowiedzialność, gdyż zrealizowane dzieło musi odpowiadać godności prezentowanych na płótnie postaci. Bogate doświadczenie jednak zaowocowało perfekcyjnie wykonanymi dekoracjami, które wizytujący wybrane kościoły i sanktuaria mogą podziwiać na obrazach i ikonach. Jeśli więc rozważacie Państwo zlecenie wykonania takiego zadania – zachęcam do współpracy z moją pracownią.